Muzyk

Muzyk to pojęcie niezwykle szerokie. Jednoznaczne jest tylko pod tym względem, że oznacza zawodowca zajmującego się muzyką. Muzyk może być przecież kompozytorem, jak i wykonawcą muzyki.

Może być instrumentalistą lub wokalistą, dyrygentem lub teoretykiem muzyki. Może się poruszać po całym niezmierzonym królestwie muzyki, uprawiając zarówno gatunki bardziej klasyczne, jak i te nowoczesne, poważne lub rozrywkowe, jazzowe, bluesowe i inne. Jednak zawsze musi posiadać odpowiednie przygotowanie profesjonalne w zakresie muzyki, poczynając od podstawowej szkoły muzycznej aż po studia (można też zakończyć edukację na etapie szkoły średniej). Predyspozycje Od kandydatów do zawodu muzyka – prócz wyróżniającego się słuchu, przygotowania z przedmiotów teoretycznych oraz z gry na fortepianie w zakresie szkoły muzycznej II stopnia – wymaga się zwykle uzdolnień twórczych. Poza tym liczy się intuicja i wrażliwość w tej dziedzinie. Z kolei znajomość dzieł, stylów, technik muzycznych i możliwości głosu oraz instrumentów pozwolą z łatwością poruszać się po krainie muzyki i wzbogacą wyobraźnię. Niezbędne jest też posiadanie wyższego wykształcenia muzycznego, najlepiej na takich kierunkach, jak instrumentalistyka, kompozycja, dyrygentura lub wokalistyka. A zatem muzykiem jest absolwent każdych studiów muzycznych. Najważniejsze jest jednak to, że muzyk musi być fachowcem uniwersalnym. Dawniej i dziś Status i rola muzyka zmieniały się w ciągu wieków. Muzyk, jak przedstawiciel każdego zawodu artystycznego, to ktoś zależny w najwyższym stopniu od gustów epoki. W przeszłości była to raczej rola służebna, rola nadwornego artysty, który był na utrzymaniu króla lub księcia. Czasem była to także rola podrzędnego grajka, wykonawcy muzyki na potrzeby tłumów. Dziś muzyk często sam narzuca gusty i tworzy określone style w muzyce: w sztuce interpretacji, w kompozycji, w wokalistyce. Może stać się tak popularny, jak żaden polityk – ma więc ogromną siłę oddziaływania. Może zarabiać na tyle dobrze, żeby utrzymać się sam, bez potrzeby szukania wsparcia mecenasa, którym kiedyś był król, a dziś jest państwo. Inaczej niż kiedyś, muzyk porusza się dziś po wielu obszarach. Ma do dyspozycji, poza muzyką klasyczną, muzykę teatralną, musicalową, filmową, tworzoną na potrzeby reklamy, jazzową czy rozrywkową. Pole działania jest więc bardzo szerokie. W każdej sytuacji od muzyka wymaga się ukończenia przynajmniej średniej szkoły muzycznej. Szkoła muzyczna trwa najpierw 6 lat (podstawówka), potem 3 lata (gimnazjum) oraz 3 lata (liceum). Choć niedawno weszła w życie reforma, w tym względzie, nie zmieniło się wiele. Status społeczny Pozycja społeczna muzyka jest od dawna dość wysoka. Na pewno jednak nie każdego. Wyjątkowym uznaniem społeczeństwa cieszą się muzycy popularni. Zależy to oczywiście od tego, w jakiej dziedzinie się poruszają. Ich pozycja może wzrastać wraz z odmianą muzyki, w której działają. Generalnie, zależy ona także od muzycznej specjalizacji. Jak zostać muzykiem? Jedyną drogą do tego, by być muzykiem profesjonalnym, są studia wyższe na dowolnym kierunku muzycznym. Można się na nie dostać, ukończywszy naukę w szkole muzycznej – podstawowej i średniej – i zdając egzamin do jednej z akademii muzycznych w Polsce lub za granicą. Kiedyś nazywały się one konserwatoriami i w krajach zachodnich dalej ta nazwa obowiązuje. W naszym kraju jest do wyboru 8 akademii muzycznych z ich wydziałami kompozycji i teorii muzyki. O ile np. dyrygentura wymaga studiów dyrygenckich, to w zawodzie muzyka nie ma potrzeby ścisłej specjalizacji. Kandydaci na studia muzyczne muszą posiadać świadectwo ukończenia szkoły muzycznej II stopnia, choć w Krakowie, Warszawie i Łodzi – niekoniecznie. Tu powinni wykazać się natomiast wiedzą na tym poziomie. Na każdej uczelni egzamin ma charakter konkursowy. Składa się z kilku etapów. W pierwszym wykonuje się utwory (własne lub cudze) i jest to sprawdzian praktyczny. W drugim etapie zdaje się egzamin pisemny z historii muzyki oraz ustny z form muzycznych i praktyczny z fortepianu. Do wykonania jest najpierw utwór polifoniczny, a potem allegro sonatowe, etiuda z problemami technicznymi dla obu rąk oraz utwór dowolny. Na niektórych uczelniach (np. w Krakowie) jest do zaliczenia także instrumentoznawstwo i czytanie a vista – obydwa ustnie. Wreszcie w trzecim etapie jest egzamin pisemny, związany tematycznie z kompozycją (samodzielna praca pisemna) i rozmowa kwalifikacyjna poświęcona motywacji do podjęcia takich studiów. Ten długi i wyczerpujący egzamin nie oznacza, że na studiach będzie łatwiej. Studia, prowadzone zwykle w systemie dziennym, trwają 5 lat. Kończąc je, absolwenci uzyskują dyplom magistra sztuki oraz uprawnienia do pracy artystycznej w dziedzinie twórczości muzycznej, do pracy naukowo-badawczej lub publicystycznej, redakcyjnej. Uczelnie stawiają przed studentami kompozycji ambitne cele. Po pierwsze, chodzi o zdobycie zasobu wiedzy i umiejętności w zakresie warsztatu. Służą temu przedmioty kierunkowe, takie jak instrumentacja, harmonia, kontrapunkt czy muzyka elektroakustyczna. Studenci są przydzielani do klas, które mają swoich opiekunów, i razem z nimi pracują nad swoim rozwojem. Klasa to pracownia skupiająca się na kompozycji na określony instrument. W wielu akademiach wprowadzono już system punktów ECTS i dlatego programy są podzielone na dwie główne grupy przedmiotów: obowiązkowe i fakultatywne. Każdy student pracuje pod kierunkiem opiekuna – prowadzącego przedmiot główny. Co ciekawe, przyszli muzycy zaliczają przedmioty obowiązkowe w większości na dowolnym roku studiów, a tylko niektóre na określonym roku i w określonej kolejności. Program studiów umożliwia więc dowolne zaplanowanie systemu pracy. Przedmioty fakultatywne wybiera się jednak w konsultacji z opiekunem i po jego akceptacji i zalicza według określonych wymagań. Na każdym roku, poza V, trzeba zaliczyć co najmniej po 2 przedmioty fakultatywne, tak aby uniknąć przeciążenia na końcu studiów. Ponieważ system ECTS daje maksymalną swobodę, przedmioty fakultatywne można zaliczać również na innych uczelniach i u dowolnego nauczyciela. Wszystko to sprawia, że znany z innych uczelni rytm studiów tutaj jest zupełnie inny. Studenci od I do IV roku zaliczają takie przedmioty obowiązkowe, jak kompozycja, instrumentacja, kontrapunkt, fuga, czytanie partytur, harmonia z ćwiczeniami, współczesne techniki kompozytorskie, kształcenie słuchu czy fortepian. Są też przedmioty teoretyczne, zaliczane w sposób niewarsztatowy, a w ramach wykładów, jak literatura muzyczna z ćwiczeniami, analiza dzieł muzycznych, akustyka muzyczna, podstawy technik wokalnych czy historia muzyki komputerowej (wraz z podstawami muzyki elektronicznej i komputerowej oraz realizacją kompozycji komputerowej). Program uzupełniają dwa języki, historia filozofii, a na IV i V roku seminarium pracy dyplomowej. Spośród przedmiotów fakultatywnych można wymienić harmonię specjalną, seminarium muzyki komputerowej, muzyki jazzowej czy muzyki teatralnej i filmowej, a także estetykę muzyki, estetykę nowej muzyki i współczesne metody analityczne. Każdy, kto chce uzupełnić wykształcenie, może wysłuchać wykładów z psychologii i psychologii muzyki czy z socjologii muzyki. Co roku studenci odbywają ważny sprawdzian – koncerty poszczególnych klas kompozycji. Niezależnie od klas istnieją też pracownie specjalistyczne, np. współczesnych technik kompozytorskich, instrumentacji i instrumentoznawstwa, muzyki polskiej przełomu XX i XXI wieku czy kontrapunktu. Inaczej niż np. na uniwersytetach, łatwo tu ukończyć studia w krótszym czasie niż przewidziane 5 lat. Oczywiście trzeba uzyskać odpowiednie wyniki, ale nikt nie stawia przeszkód. Bardzo ważnym wydarzeniem jest dyplom. Student zalicza go na podstawie prac kompozytorskich w trakcie egzaminu dyplomowego. Po udanej obronie pracy zostaje magistrem sztuki-kompozytorem. Taki tytuł pozwala mu na pracę artystyczną w dziedzinie twórczości muzycznej. Muzyk w dalszej swojej karierze powinien się stale kształcić, np. w ramach stypendiów zagranicznych na innych uczelniach lub na studiach podyplomowych. Jego praca polega na tworzeniu – najpierw idei artystycznej dzieła, potem jej zapisu graficznego, a wreszcie koncepcji interpretacyjnej i wykonawczej. Kieruje się przy tym wiedzą muzyczną, intuicją artystyczną, otwartością na inspiracje z różnych źródeł muzycznych i nie tylko. W swojej twórczości powinien być oryginalny i specyficzny. Może temu podporządkować wszystkie czynności związane z dziełem: od tworzenia idei, przez wybór formy, do interpretacji. Do tego jest mu potrzebna nie tylko intuicja i zdolności, ale także nieustannie poszerzana wiedza i warsztat kompozytorski, pochodzące z podręczników oraz z konsultacji z artystami muzykami różnych specjalności wykonawczych (instrumentaliści, wokaliści, dyrygenci), z choreografami i tancerzami. Powinien też zadbać o korzystanie z nowoczesnych środków technicznych, ułatwiających pracę (komputery, instrumenty elektroniczne itp.). Gdzie do pracy? Muzyk ma niezwykle szerokie możliwości pracy i kariery. Może komponować dzieła, czyli piosenki, pieśni, utwory muzyki klasycznej, lub może tworzyć na potrzeby teatru, filmu, baletu, słuchowiska radiowego itp. Może wykonywać utwory instrumentalnie lub jedynie wokalnie. Może być wreszcie dyrygentem. Może być tylko kompozytorem, ale może także zostać ekspertem i konsultantem w sprawach muzycznych, brać udział w pracach komisji opiniodawczych, pełnić funkcje kierownicze w instytucjach artystycznych, na uczelniach, wreszcie być muzykiem – wykonawcą. W każdej z tych sfer awansuje inaczej. Jako nauczyciel akademicki może zdobywać kolejne szczeble kariery naukowej, jako konsultant może być zatrudniany na festiwalach, konkursach, może być pracownikiem lub dyrektorem instytucji muzycznych (np. filharmonii, teatrów muzycznych). Wreszcie, może pisać o muzyce i spełniać się w roli popularyzatora muzyki, recenzenta lub poważnego naukowca-analityka. Zarobki Zarobki muzyka są trudne do oszacowania, ponieważ z reguły nie pracuje on na etacie. Jako nauczyciel akademicki otrzymuje na początek około 1500 zł. Jeśli jest interesującym i popularnym kompozytorem, jego zarobki, osiągane nie tylko poprzez wykonania utworów, ale przede wszystkim ich wielokrotne emisje i wydane płyty, są duże i wystarczają na dostatnie lub nawet wystawne życie. Jeśli chodzi o wykonawców, wokalistów lub zespoły muzyczne, potencjalne dochody zależą jedynie od sprzedaży płyt i liczby zagranych koncertów. W przypadku znanych zespołów i wokalistów sięgają milionów złotych.
Niniejszy artykuł pochodzi z książki "Zawód z pasją", wydawnictwa PARK.
Tu możesz zamówić książkę © Zdjęcia pochodzą z PhotoDisc

KOMENTARZE: